عفونتهای ادراری، یكی از شایعترین عفونتهایی است كه ممكن است در طول زندگی هر فرد برای او اتفاق بیفتد.
معمولا این بیماری در زنان بیشتر از مردان به چشم میخورد و ۵۰ درصد از زنان حداقل یك مرتبه در زندگی، عفونت ادراری (بخصوص عفونت مثانه) را تجربه میكنند كه ممكن است مربوط به مثانه (التهاب مثانه) یا عفونت كلیه باشد.
دكتر اسعد مرادی، ارولوژیست، فلوشیپ سرطانهای دستگاه ادراری و عضو هیات علمی دانشگاه دراینباره میگوید: عفونتهای ادراری اغلب سادهاند و با یك دوره آنتیبیوتیكی و مراقبتهای معمولی درمان میشوند؛ ولی در عفونتهای ادراری عارضهدار، این عفونت بنابر شرایط بیمار، دارای اختلال آناتومیك (تشریحی) در سیستم ادراری، نقص تخلیه مثانه، وجود جسم خارجی در سیستم ادراری (سوند) یا دارای بیماری نقص ایمنی است كه عفونت ادراری در این گروه دیگر ساده تلقی نمیشود و همراه با عارضه است و هم مدت درمان آن طولانیتر است و هم امكان دارد به درمانهای كمكی دیگری همچون جراحی، احتیاج پیدا كند.
به گفته این پزشك متخصص، دستگاه ادراری شامل كلیهها، دو میزنای (حالب)، مثانه و مجراست و به طور معمول نباید در این سیستم باكتری وجود داشته باشد و وقتی باكتری به طریقی وارد سیستم ادراری میشود، فرصت تكثیر پیدا كرده و عفونت ادراری ایجاد میشود.
وی خاطرنشان میكند: بسیاری از عفونتها از مثانه شروع میشوند و راه ورود آنها از طریق مجرا صورت میگیرد.
دكتر مرادی اظهار میكند: مهمترین مكانیسم دفاعی مثانه در مقابله با عفونت ادراری، تخلیه منظم و كامل مثانه است و هر عاملی كه باعث شود این مكانیسم دفاعی دستخوش تحول شود، شخص مستعد ابتلا به عفونت ادراری میشود.
این ارولوژیست با عنوان این كه طول مجرا در زنان كوتاهتر است، پس عفونت ادراری در آنها شایعتر خواهد بود، ابراز میكند: باكتریهایی كه باعث ایجاد عفونت مثانه میشوند، به باكتریهای رودهای معروفند كه از علل دیگر عفونتهای مثانه میتوان به ویروسها، قارچها، باسیلسل و... اشاره كرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه میافزاید: فاكتورهای خطری كه باعث ایجاد عفونتهای ادراری یا مستعد شدن فرد به عفونت ادراری میشود، عبارتند از علل ژنتیكی، فعالیتهای جنسی، دستكاریهای سیستم ادراری (سوند و جراحیها)، ناهنجاریهای سیستم ادراری (تنگی مجرا، حالب، سنگ كلیه)، مشكلات تخلیه مثانه، افراد دیابتی، زنان حامله و كودكانی كه ختنه نشدهاند.
به گفته دكتر مرادی، علایم بالینی عفونتهای ادراری به شخص و سن وی بستگی دارد و در افراد متغیر است، مثلا در كودكان یك تا ۲ سال به شكل بیقراری، دل درد، خوب وزن نگرفتن، بیاشتهایی و تبهای غیرمعمول است كه با افزایش سن، فرد میتواند علایم خود را ابراز كند كه از شایعترین آنها میتوان به سوزش ادرار (بخصوص هنگام تخلیه كامل مثانه)، تكرر ادرار، درد در ناحیه تحتانی شكم روی مثانه، پیدا شدن خون در ادرار، احساس فوریت داشتن در دستشویی و حتی بیاختیاری اشاره كرد.
وی با اذعان این كه معمولا عفونتهای مثانه بدون تب هستند، میافزاید: عفونتهایی كه اغلب تبدار هستند مربوط به عفونتهای كلیه میباشد.
دكتر مرادی با اشاره به این كه گاهی علایم برخی از بیماریها ممكن است با علایم عفونت ادراری اشتباه شود، این بیماریها را عفونتهای دستگاه تناسلی با نام واژینیت، عفونت مجرای ادرار، سنگ مثانه و مثانه عصبی ذكر میكند.
طبق بررسیهای صورت گرفته تشخیص عفونت ادراری اغلب با علایم بالینی است و فرد باید به پزشك متخصص مراجعه كند تا پزشك با گرفتن شرح حال و معاینه جهت اطمینان از عدم تب، درد و... تشخیص بالینی مثانه را بدهد و از وی آزمایش كشت ادرار گرفته شود و طبق یافتهها فرد درمان بگیرد.
● پیشگیری از عفونت ادراری
مثانه مهمترین مكانیسم دفاعی تخلیه منظم است و باید به طور مرتب خالی شود و باقیماندهای نداشته باشد. در كنار این موضوع رعایت بهداشت فردی بخصوص در زنان بسیار مهم است.
این عضو هیات علمی دانشگاه درباره بیماری التهاب غیرعفونی مثانه (سیستیك بینابینی) میگوید: این بیماری دارای علایمی همچون عفونت ادراری است و بیمار معمولا از تكرر ادرار، احساس درد در مثانه و قسمتهای تحتانی شكم و سوزش ادرار رنج میبرد كه در بسیاری از مواقع در زنان جوان و میانسال به چشم میخورد.
وی میافزاید: این بیماری ممكن است به شكل حاد شروع شده و بصورت مزمن هفتهها و حتی ماهها به درازا بینجامد.
طبق گفته دكتر مرادی، علت خاصی برای این بیماری مشخص نشده است و فقط چند فرضیه برای ایجاد این نوع التهاب وجود دارد كه مهمترین آن مشكلات و نقصان مخاط مثانه و پوشش داخل مثانه است كه باعث التهاب میشود.
وی علت دیگر را مربوط به اعصاب جدار مثانه نسبت به فشاری كه در اثر پری مثانه ایجاد میشود، ذكر كرده و ابراز میكند: این بیماری درمان مشخصی ندارد و میتوان درمانهای مختلفی را بر آن پیاده كرد.
ولی از آنجایی كه این بیماری دارای تست تشخیصی دقیقی نیست، این علائم میتوانند با علائم عفونتهای ادراری، عفونتهای سیستم تناسلی یا سنگ مثانه و مثانه عصبی وجه مشتركی داشته باشد.
این ارولوژیست خاطرنشان میكند: بیماری عفونت ادراری در كودكان زیر ۵ سال بسیار حائز اهمیت است و از آنجایی كه كلیهها در این سن در حال رشد هستند و از بافتهای بسیار حساس به شمار میروند، اگر عفونت از مثانه به كلیهها برسد، احتمال این كه در كلیه بافتهایی ایجاد شود كه بعدها فرد را دچار فشارخون و مشكلات كلیوی كند، بسیار زیاد است بنابراین باید در این كودكان بررسیها كامل باشد و عوارض آن جدی تلقی شود.
دكتر مرادی درخصوص شیوع بیماری عفونت ادراری در زنان باردار تصریح میكند: در این قشر خاص عفونت مثانه خیلی سریع به عفونت كلیه تبدیل میشود و شانس ابتلای انتقال عفونت از مثانه به كلیه بیشتر از افراد معمولی میشود، پس زنان باردار باید آگاهی داشته باشند كه در ابتدای بارداری و ماههای ۳ تا ۴ ماهگی، آزمایش و كشت ادرار را فراموش نكنند؛ چراكه عفونت در ماههای اول باعث سقط جنین و در ماههای آخر، خطر زایمان زودرس را به همراه خواهد داشت.
